SP Real Estate นายหน้าและที่ปรึกษาอสังหาริมทรัพย์ ระยอง–ชลบุรี และพื้นที่ใกล้เคียง
หน้าแรก / บทความอสังหาริมทรัพย์ / ค่าโอนใครจ่าย?ผู้ซื้อหรือผู้ขาย?
เอกสาร / กฎหมาย

ค่าโอนใครจ่าย?ผู้ซื้อหรือผู้ขาย?

โดย สุเทพ | SP Real Estate
ค่าโอนใครจ่าย?ผู้ซื้อหรือผู้ขาย?

อธิบายว่าเมื่อซื้อขายบ้านหรือที่ดิน ใครต้องรับผิดชอบค่าโอนกรรมสิทธิ์ ภาษีเงินได้ ภาษีธุรกิจเฉพาะ อากรแสตมป์ และค่าจดจำนอง พร้อมแนวทางตกลงแบ่งค่าใช้จ่ายในสัญญาจะซื้อจะขาย เพื่อป้องกันปัญหาและค่าใช้จ่ายที่ไม่คาดคิดในวันโอน

ซื้อขายบ้านหรือที่ดิน ค่าโอนกรรมสิทธิ์ใครต้องจ่าย?

  • คำถามที่พบบ่อยในการซื้อขายบ้านและที่ดินคือ ค่าโอนกรรมสิทธิ์ต้องเป็นหน้าที่ของผู้ซื้อหรือผู้ขาย
  • หลายคนเข้าใจว่าการซื้ออสังหาริมทรัพย์มีค่าใช้จ่ายเพียงราคาบ้านหรือราคาที่ดิน แต่เมื่อถึงวันโอนกรรมสิทธิ์กลับพบว่ามีค่าธรรมเนียมและภาษีเพิ่มเติม
  • หากผู้ซื้อและผู้ขายไม่ได้ตกลงเรื่องค่าใช้จ่ายให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น อาจเกิดปัญหาหรือข้อโต้แย้งในวันโอนได้
  • สิ่งสำคัญคือต้องแยกให้ออกว่า ค่าใช้จ่ายวันโอนมีอะไรบ้าง และแต่ละรายการใครเป็นผู้รับผิดชอบ

1. ค่าใช้จ่ายวันโอนกรรมสิทธิ์ มีอะไรบ้าง?

ค่าใช้จ่ายหลักในการซื้อขายบ้านและที่ดินแบ่งได้เป็น 5 รายการ

  • ค่าธรรมเนียมการโอนกรรมสิทธิ์
  • ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย
  • ภาษีธุรกิจเฉพาะ
  • อากรแสตมป์
  • ค่าจดทะเบียนจำนอง กรณีมีการจดจำนอง

ทั้ง 5 รายการมีวิธีคำนวณและเงื่อนไขแตกต่างกัน ไม่ใช่ว่าการซื้อขายทุกครั้งจะต้องเสียทุกรายการพร้อมกัน

2. ค่าธรรมเนียมการโอนกรรมสิทธิ์ ใครจ่าย?

ค่าธรรมเนียมการโอนคิดอย่างไร?

  • อัตราค่าธรรมเนียมการโอนกรรมสิทธิ์ตามหลักเกณฑ์ทั่วไปอยู่ที่ 2% ของราคาประเมินทุนทรัพย์
  • ราคาประเมินทุนทรัพย์เป็นราคาที่ทางราชการกำหนด ไม่จำเป็นต้องเท่ากับราคาซื้อขายจริงที่ผู้ซื้อและผู้ขายตกลงกัน
  • หากอสังหาริมทรัพย์เข้าเงื่อนไขมาตรการลดค่าธรรมเนียมของรัฐ จะใช้อัตราตามมาตรการที่มีผลในวันโอนแทนอัตราปกติ

ผู้ซื้อหรือผู้ขายต้องรับผิดชอบ?

  • ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 457 ค่าฤชาธรรมเนียมทำสัญญาซื้อขายให้ผู้ซื้อและผู้ขายออกเท่ากันทั้งสองฝ่าย
  • ในการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ จึงพบการตกลงแบ่งค่าธรรมเนียมโอนคนละครึ่งอยู่บ่อยครั้ง
  • หากใช้อัตราปกติ 2% และตกลงแบ่งครึ่ง ผู้ซื้อรับผิดชอบ 1% ผู้ขายรับผิดชอบ 1% ของราคาประเมินทุนทรัพย์
  • อย่างไรก็ตาม คู่สัญญาสามารถตกลงแบ่งภาระค่าธรรมเนียมแตกต่างจากนี้ได้
  • บางโครงการอาจมีโปรโมชั่นช่วยออกค่าโอนทั้งหมดหรือบางส่วนให้ผู้ซื้อ โดยต้องตรวจสอบเงื่อนไขของโปรโมชั่น

มาตรการลดค่าโอนที่มีผลในปี 2569

ปัจจุบันมีมาตรการลดค่าธรรมเนียมการโอนและจดจำนองสำหรับที่อยู่อาศัยที่เข้าเงื่อนไข โดยมีสาระสำคัญดังนี้

  • ลดค่าธรรมเนียมการโอนจาก 2% เหลือ 0.01%
  • ลดค่าจดทะเบียนจำนองจาก 1% เหลือ 0.01% สำหรับการจำนองที่เกี่ยวข้องกับการโอนในคราวเดียวกันและเข้าเงื่อนไข
  • ครอบคลุมที่อยู่อาศัยประเภทที่กำหนด เช่น บ้านเดี่ยว บ้านแฝด บ้านแถว อาคารพาณิชย์ ที่ดินพร้อมอาคารดังกล่าว และห้องชุด
  • ราคาซื้อขายและราคาประเมินทุนทรัพย์ต้องไม่เกิน 7 ล้านบาทต่อสัญญา
  • ผู้ซื้อที่ใช้สิทธิเป็นบุคคลธรรมดาสัญชาติไทย และการลดค่าจำนองมีเงื่อนไขเรื่องวงเงินจำนองไม่เกิน 7 ล้านบาท
  • มาตรการมีผลตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ถึงวันที่ 30 มิถุนายน 2570

มาตรการนี้ไม่ได้ครอบคลุมการซื้อขายที่ดินเปล่าทั่วไป ผู้ซื้อและผู้ขายจึงต้องตรวจสอบประเภททรัพย์และเงื่อนไขกับสำนักงานที่ดินก่อนคำนวณค่าใช้จ่าย

3. ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย ใครเป็นคนจ่าย?

  • ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายเป็นภาษีที่เกี่ยวข้องกับเงินได้จากการขายอสังหาริมทรัพย์
  • ผู้ขายเป็นผู้มีเงินได้จากการขาย จึงเป็นผู้มีภาระภาษีตามกฎหมาย
  • สำหรับผู้ขายที่เป็นบุคคลธรรมดา การคำนวณภาษีใช้ราคาประเมินทุนทรัพย์เป็นฐานตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
  • จำนวนภาษีขึ้นอยู่กับระยะเวลาถือครอง วิธีได้มาของอสังหาริมทรัพย์ และการคำนวณภาษีตามอัตราที่กฎหมายกำหนด
  • ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายจึงไม่ได้กำหนดเป็นอัตราคงที่เดียวกันสำหรับผู้ขายทุกคน

ระยะเวลาถือครองมีผลอย่างไร?

  • การขายอสังหาริมทรัพย์ที่ได้มาโดยการซื้อทั่วไป มีหลักเกณฑ์หักค่าใช้จ่ายแบบเหมาตามจำนวนปีถือครอง
  • เมื่อถือครองนานขึ้น อัตราค่าใช้จ่ายเหมาอาจลดลงตามเกณฑ์ จึงมีผลต่อฐานที่ใช้คำนวณภาษี
  • แต่ไม่สามารถสรุปว่าถือครองนานกว่าจะเสียภาษีมากกว่าเสมอไป เพราะยังต้องคำนึงถึงสูตรคำนวณภาษีและข้อเท็จจริงอื่นร่วมด้วย

ผู้ซื้อสามารถช่วยออกภาษีเงินได้ให้ผู้ขายได้หรือไม่?

  • ผู้ขายยังคงเป็นผู้มีภาระภาษีตามกฎหมาย
  • แต่ผู้ซื้อและผู้ขายอาจตกลงกันให้ผู้ซื้อเป็นผู้ออกเงินชำระภาษีแทนได้
  • การตกลงลักษณะนี้ควรทำเป็นลายลักษณ์อักษร เพราะอาจมีผลต่อการคำนวณภาษีตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร

4. ภาษีธุรกิจเฉพาะ 3.3% ต้องจ่ายเมื่อไร?

  • ภาษีธุรกิจเฉพาะสำหรับการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เข้าข่ายเสียภาษี มีอัตรารวมภาษีท้องถิ่น 3.3%
  • คำนวณจากราคาซื้อขายจริงหรือราคาประเมินทุนทรัพย์ แล้วแต่จำนวนใดสูงกว่า
  • สำหรับการขายอสังหาริมทรัพย์ของบุคคลธรรมดาที่ได้มาโดยทั่วไป หากขายภายใน 5 ปีนับแต่วันที่ได้มา อาจเข้าข่ายเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ
  • อย่างไรก็ตาม กฎหมายกำหนดข้อยกเว้นไว้บางกรณี จึงต้องตรวจสอบรายละเอียดก่อนสรุปว่าต้องเสียภาษีหรือไม่

มีชื่อในทะเบียนบ้านครบ 1 ปี ช่วยยกเว้นภาษีธุรกิจเฉพาะได้หรือไม่?

  • หากเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ที่ใช้เป็นสถานที่อยู่อาศัยอันเป็นแหล่งสำคัญ และผู้ขายมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 1 ปีตามเงื่อนไขกฎหมาย อาจได้รับยกเว้นภาษีธุรกิจเฉพาะ
  • การมีชื่อในทะเบียนบ้านเพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้การขายอสังหาริมทรัพย์ทุกประเภทได้รับยกเว้น
  • โดยเฉพาะที่ดินเปล่า ไม่สามารถนำเงื่อนไขทะเบียนบ้านของที่อยู่อาศัยไปใช้โดยอัตโนมัติ
  • หากถือครองเกิน 5 ปีและไม่เข้าข่ายการขายอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามเหตุอื่น ก็อาจไม่ต้องเสียภาษีประเภทนี้

ใครเป็นผู้รับผิดชอบ?

  • ผู้ขายที่เข้าเงื่อนไขเสียภาษีธุรกิจเฉพาะเป็นผู้มีหน้าที่เสียภาษีตามกฎหมาย
  • หากมีการตกลงให้ผู้ซื้อออกเงินชำระแทน ต้องระบุในสัญญาและคำนึงถึงผลทางภาษีที่เกี่ยวข้อง

5. อากรแสตมป์ 0.5% จ่ายเมื่อไร?

  • อากรแสตมป์สำหรับการขายอสังหาริมทรัพย์ที่ไม่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ มีอัตรา 0.5% โดยคิดตามหลักเกณฑ์ 1 บาทต่อทุก 200 บาทหรือเศษของ 200 บาท
  • ฐานคำนวณใช้ราคาซื้อขายจริงหรือราคาประเมินทุนทรัพย์ แล้วแต่ราคาใดสูงกว่า
  • หากรายการขายนั้นต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแล้ว จะได้รับยกเว้นอากรแสตมป์สำหรับรายการเดียวกัน

ภาษีธุรกิจเฉพาะกับอากรแสตมป์ ต้องเสียพร้อมกันหรือไม่?

  • โดยหลักการขายอสังหาริมทรัพย์รายการเดียวกัน หากต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ จะไม่ต้องเสียอากรแสตมป์
  • หากไม่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ก็อาจต้องเสียอากรแสตมป์ตามเงื่อนไขกฎหมาย
  • ผู้ขายจึงควรตรวจสอบตั้งแต่ก่อนทำสัญญาว่าการขายเข้าข่ายภาษีประเภทใด

ใครรับผิดชอบอากรแสตมป์?

  • โดยหลักภาระอากรแสตมป์จากการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นหน้าที่ของผู้ขายตามกฎหมายภาษี
  • แต่คู่สัญญาสามารถตกลงให้ฝ่ายหนึ่งออกเงินชำระแทนอีกฝ่ายได้ โดยควรพิจารณาผลทางภาษีและระบุข้อตกลงให้ชัดเจน

6. ค่าจดจำนอง ใครเป็นคนจ่าย?

  • ค่าจดทะเบียนจำนองเกิดขึ้นเมื่อมีการนำอสังหาริมทรัพย์ไปจดทะเบียนจำนองเป็นหลักประกันหนี้
  • ในการซื้อบ้านด้วยสินเชื่อธนาคาร ผู้ซื้อที่เป็นผู้กู้มักเป็นผู้รับผิดชอบค่าจดจำนอง
  • อัตราค่าจดจำนองทั่วไปอยู่ที่ 1% ของวงเงินจำนอง โดยมีเพดานตามกฎหมาย
  • หากเข้าเงื่อนไขมาตรการลดค่าจดจำนองสำหรับที่อยู่อาศัย อาจได้รับอัตรา 0.01% ตามช่วงเวลาที่มาตรการมีผล
  • หากซื้อด้วยเงินสดและไม่มีการจดทะเบียนจำนองใหม่ ก็ไม่มีค่าจดทะเบียนจำนองจากการกู้ซื้อครั้งนั้น
  • ทั้งนี้ คู่สัญญาอาจตกลงให้ผู้ขายช่วยรับผิดชอบค่าจดจำนองได้ เช่น ในรูปแบบโปรโมชั่นการขาย

7. สรุปค่าใช้จ่ายวันโอน ผู้ซื้อหรือผู้ขายจ่ายอะไรบ้าง?

แนวทางที่พบได้ทั่วไปในการซื้อขายบ้านและที่ดินมีดังนี้

ค่าธรรมเนียมการโอนกรรมสิทธิ์

  • ผู้ซื้อและผู้ขายแบ่งจ่ายคนละครึ่ง เว้นแต่ตกลงกันเป็นอย่างอื่น
  • อัตราที่ใช้ต้องดูว่าทรัพย์เข้าเงื่อนไขมาตรการลดค่าธรรมเนียมในวันโอนหรือไม่

ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย

  • เป็นภาษีของผู้ขายตามกฎหมาย
  • หากคู่สัญญาตกลงให้ฝ่ายอื่นออกเงินชำระแทน ต้องระบุให้ชัดเจน

ภาษีธุรกิจเฉพาะหรืออากรแสตมป์

  • โดยทั่วไปเป็นภาระภาษีของผู้ขายตามกฎหมาย เมื่อเข้าเงื่อนไข
  • การตกลงให้ผู้ซื้อช่วยออกเงินชำระแทนเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาและระบุไว้ในสัญญา

ค่าจดจำนอง

  • โดยทั่วไปผู้ซื้อที่กู้สินเชื่อและจดจำนองเป็นผู้รับผิดชอบ
  • แต่สามารถมีข้อตกลงหรือโปรโมชั่นช่วยออกค่าจดจำนองได้

8. ทำสัญญาจะซื้อจะขายอย่างไร ไม่ให้ทะเลาะกันวันโอน?

ปัญหาที่พบได้บ่อยคือการใช้ข้อความกว้างเกินไปในสัญญา เช่น

"ค่าใช้จ่ายวันโอนทั้งหมด ผู้ซื้อและผู้ขายรับผิดชอบคนละครึ่ง"

ข้อความลักษณะนี้อาจทำให้เข้าใจไม่ตรงกัน เพราะคำว่า "ค่าใช้จ่ายวันโอนทั้งหมด" อาจหมายรวมถึงภาษีเงินได้ ภาษีธุรกิจเฉพาะ หรืออากรแสตมป์ด้วย

แนวทางที่ควรใช้

  • ระบุค่าธรรมเนียมการโอนกรรมสิทธิ์แยกเป็นรายการ
  • ระบุให้ชัดเจนว่าผู้ซื้อและผู้ขายรับผิดชอบฝ่ายละเท่าไร
  • ระบุผู้รับผิดชอบภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย
  • ระบุผู้รับผิดชอบภาษีธุรกิจเฉพาะหรืออากรแสตมป์
  • ระบุผู้รับผิดชอบค่าจดทะเบียนจำนอง หากมี

ตัวอย่างข้อความในสัญญา

  • ค่าธรรมเนียมการโอนกรรมสิทธิ์ ผู้ซื้อและผู้ขายรับผิดชอบฝ่ายละครึ่งหนึ่งของค่าธรรมเนียมที่เรียกเก็บจริง ณ วันโอน
  • ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย และภาษีธุรกิจเฉพาะหรืออากรแสตมป์ที่เกิดจากการขาย ให้ผู้ขายเป็นผู้รับผิดชอบ
  • ค่าจดทะเบียนจำนองที่เกิดจากการกู้ซื้อของผู้ซื้อ ให้ผู้ซื้อเป็นผู้รับผิดชอบ

ตัวอย่างนี้สามารถใช้เป็นแนวทางในการตกลงค่าใช้จ่าย แต่ควรปรับให้ตรงกับข้อตกลงจริงของคู่สัญญาและข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

9. ตรวจสอบค่าใช้จ่ายล่วงหน้าก่อนถึงวันโอน

  • ก่อนถึงวันโอนประมาณ 1 สัปดาห์ ควรตรวจสอบยอดค่าใช้จ่ายที่คาดว่าจะต้องชำระ
  • เตรียมข้อมูลโฉนดที่ดิน ราคาประเมิน ราคาซื้อขาย และระยะเวลาถือครองของผู้ขาย
  • สามารถใช้ระบบ e-QLands Plus ของกรมที่ดินเพื่อขอทราบหรือประเมินค่าใช้จ่ายในการทำนิติกรรมเบื้องต้น
  • ตรวจสอบกับสำนักงานที่ดินที่รับจดทะเบียนอีกครั้ง โดยเฉพาะกรณีมีมาตรการลดค่าธรรมเนียม ภาระจำนอง หรือเงื่อนไขภาษีพิเศษ
  • ยอดคำนวณผ่านระบบออนไลน์เป็นข้อมูลประกอบการวางแผน ไม่ควรถือว่าเป็นยอดชำระสุดท้ายที่ยืนยันแน่นอนทุกกรณี

สรุป ค่าโอนใครจ่าย ต้องตกลงกันให้ชัดก่อนวันโอน

  • ค่าธรรมเนียมการโอนกรรมสิทธิ์ตามหลักทั่วไปผู้ซื้อและผู้ขายแบ่งกันคนละครึ่ง แต่สามารถตกลงเป็นอย่างอื่นได้
  • ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายเป็นภาระภาษีของผู้ขาย
  • ภาษีธุรกิจเฉพาะหรืออากรแสตมป์ขึ้นอยู่กับลักษณะการขาย ระยะเวลาถือครอง และข้อยกเว้นตามกฎหมาย
  • ค่าจดจำนองโดยทั่วไปเป็นค่าใช้จ่ายของผู้ซื้อที่กู้เงินเพื่อซื้ออสังหาริมทรัพย์
  • ต้องตรวจสอบมาตรการลดค่าธรรมเนียมที่มีผลในวันโอน เพราะอาจช่วยลดค่าใช้จ่ายได้มากหากเข้าเงื่อนไข
  • ควรเขียนรายละเอียดการแบ่งค่าใช้จ่ายแต่ละประเภทไว้ในสัญญาจะซื้อจะขายให้ชัดเจน

การซื้อขายบ้านหรือที่ดินจะราบรื่นมากขึ้น หากผู้ซื้อและผู้ขายรู้ค่าใช้จ่ายทั้งหมดล่วงหน้า และตกลงกันอย่างชัดเจนตั้งแต่ก่อนทำสัญญา ไม่ใช่เพิ่งมาคุยกันในวันโอนกรรมสิทธิ์

VIDEO VERSION

ดูคลิปวิดีโอ

รับชมเนื้อหาเดียวกันในรูปแบบวิดีโอ

ดูคลิปวิดีโอ →