SP Real Estate นายหน้าและที่ปรึกษาอสังหาริมทรัพย์ ระยอง–ชลบุรี และพื้นที่ใกล้เคียง
หน้าแรก / บทความอสังหาริมทรัพย์ / วิธีแก้ด่วน! โอนบ้านให้ลูก แต่กลัวโดนไล่ออกจากบ้านตอนแก่
เอกสาร / กฎหมาย

วิธีแก้ด่วน! โอนบ้านให้ลูก แต่กลัวโดนไล่ออกจากบ้านตอนแก่

โดย สุเทพ | SP Real Estate
วิธีแก้ด่วน)โอนบ้านให้ลูก แต่กลัวโดนไล่ออกจากบ้านตอนแก่

อธิบายวิธีโอนบ้านให้ลูกโดยยังรักษาสิทธิอยู่อาศัยและรับผลประโยชน์จากบ้านผ่านการจดทะเบียนสิทธิเก็บกิน พร้อมข้อควรระวังหากลูกนำบ้านไปขาย มีปัญหาหนี้สิน หรือมีการบังคับขายทอดตลาด เพื่อช่วยให้พ่อแม่วางแผนทรัพย์สินได้อย่างรอบคอบ

โอนบ้านให้ลูกแล้ว กลัวไม่มีที่อยู่ตอนแก่ ต้องทำอย่างไร?

  • พ่อแม่บางคนต้องการโอนบ้านหรือที่ดินให้ลูกตั้งแต่ยังมีชีวิต แต่กังวลว่าหลังโอนกรรมสิทธิ์แล้ว หากความสัมพันธ์ในครอบครัวเปลี่ยนไป อาจไม่มีสิทธิอยู่อาศัยในบ้านเดิม
  • อีกเรื่องที่น่ากังวลคือ หากลูกนำบ้านไปขายหรือมีปัญหาหนี้สิน บ้านที่พ่อแม่เคยเป็นเจ้าของอาจเปลี่ยนมือไปเป็นของบุคคลอื่น
  • วิธีหนึ่งที่กฎหมายเปิดโอกาสให้ใช้คือการจดทะเบียน สิทธิเก็บกิน (Usufruct) เพื่อสงวนสิทธิในการครอบครอง ใช้ประโยชน์ และรับผลประโยชน์จากอสังหาริมทรัพย์
  • อย่างไรก็ตาม สิทธิเก็บกินมีข้อจำกัดที่ต้องเข้าใจก่อนจดทะเบียน ไม่ใช่หลักประกันว่าจะไม่มีใครกระทบสิทธิได้ในทุกกรณี

1. สิทธิเก็บกินคืออะไร?

  • สิทธิเก็บกินเป็นสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1417
  • ผู้ทรงสิทธิเก็บกินมีสิทธิครอบครอง ใช้สอย และรับผลประโยชน์จากอสังหาริมทรัพย์ตามขอบเขตที่กฎหมายและข้อตกลงกำหนด
  • ผู้ทรงสิทธิเก็บกินไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์นั้น
  • จึงสามารถแยกผู้มีกรรมสิทธิ์ออกจากผู้มีสิทธิใช้ประโยชน์ในทรัพย์สินได้

ตัวอย่างพ่อแม่โอนบ้านให้ลูก

  • พ่อแม่โอนกรรมสิทธิ์บ้านและที่ดินให้ลูก
  • ลูกมีชื่อเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในโฉนด
  • พ่อแม่จดทะเบียนสงวนสิทธิเก็บกินไว้กับตนเอง
  • พ่อแม่ยังสามารถอยู่อาศัยและใช้ประโยชน์จากอสังหาริมทรัพย์ตามสิทธิที่จดทะเบียนไว้
  • หากมีการให้เช่าทรัพย์สิน ผู้ทรงสิทธิเก็บกินอาจมีสิทธิรับค่าเช่าตามขอบเขตสิทธิและข้อตกลงที่เกี่ยวข้อง

วิธีนี้ช่วยให้พ่อแม่สามารถโอนกรรมสิทธิ์ให้ลูกได้ โดยไม่จำเป็นต้องสละสิทธิในการใช้ประโยชน์จากบ้านทั้งหมด

2. จดสิทธิเก็บกินตลอดชีวิตได้หรือไม่?

  • ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1418 สิทธิเก็บกินสามารถกำหนดระยะเวลาหรือกำหนดให้มีผลตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิได้
  • หากไม่ได้กำหนดระยะเวลา กฎหมายให้สันนิษฐานว่าเป็นสิทธิตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิ
  • หากกำหนดเป็นระยะเวลาที่แน่นอน โดยทั่วไปกำหนดได้ไม่เกิน 30 ปีตามหลักเกณฑ์กฎหมาย
  • ไม่ว่าจะกำหนดระยะเวลาไว้อย่างไร สิทธิเก็บกินย่อมสิ้นสุดเมื่อผู้ทรงสิทธิเสียชีวิต

ตัวอย่างการสงวนสิทธิตลอดชีวิต

  • พ่อแม่ต้องการยกบ้านให้ลูก แต่ยังต้องการอาศัยอยู่ในบ้านเดิมจนเสียชีวิต
  • สามารถพิจารณาโอนกรรมสิทธิ์ให้ลูกพร้อมจดทะเบียนสงวนสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต
  • หากจดทะเบียนถูกต้องและไม่มีเหตุทางกฎหมายที่กระทบสิทธินั้น พ่อแม่ยังสามารถใช้สิทธิตามที่จดทะเบียนไว้ได้

3. หากลูกนำบ้านไปขาย พ่อแม่ยังมีสิทธิอยู่ต่อหรือไม่?

  • สิทธิเก็บกินที่จดทะเบียนถูกต้องเป็นทรัพยสิทธิซึ่งมีผลผูกพันกับอสังหาริมทรัพย์
  • การที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ขายบ้านให้บุคคลอื่น ไม่ได้ทำให้สิทธิเก็บกินที่มีอยู่สิ้นสุดลงโดยอัตโนมัติ
  • ผู้ซื้อรายใหม่จึงต้องพิจารณาสิทธิเก็บกินที่จดทะเบียนผูกพันอยู่กับทรัพย์สินด้วย
  • แต่สิทธิเก็บกินไม่ได้ให้อำนาจผู้ทรงสิทธิห้ามเจ้าของขายบ้านในทุกกรณี

สิ่งสำคัญที่ควรตรวจสอบ

  • มีการจดทะเบียนสิทธิเก็บกินไว้ในทะเบียนที่ดินแล้วหรือไม่
  • ระบุชื่อผู้ทรงสิทธิและระยะเวลาถูกต้องหรือไม่
  • สิทธิครอบคลุมอสังหาริมทรัพย์ส่วนใดบ้าง
  • มีภาระจำนองหรือสิทธิของบุคคลอื่นจดทะเบียนอยู่ก่อนหรือไม่

4. ถ้าลูกมีหนี้สินหรือถูกฟ้องล้มละลาย สิทธิเก็บกินจะช่วยได้แค่ไหน?

  • การจดทะเบียนสิทธิเก็บกินอาจช่วยคุ้มครองสิทธิของพ่อแม่ แม้กรรมสิทธิ์ในบ้านจะเปลี่ยนมือ
  • แต่หากลูกมีหนี้สิน เจ้าหนี้อาจดำเนินการตามกฎหมายเพื่อบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกได้
  • จึงไม่ควรเข้าใจว่าสิทธิเก็บกินจะทำให้บ้านไม่สามารถถูกยึดหรือขายทอดตลาดได้
  • ผลของการบังคับคดีต่อสิทธิเก็บกินต้องพิจารณาข้อเท็จจริง รวมถึงลำดับการจดทะเบียนสิทธิและภาระจำนองเดิม

ข้อควรระวังเมื่อบ้านติดจำนอง

  • หากบ้านหรือที่ดินติดจำนองอยู่ก่อนการจดทะเบียนสิทธิเก็บกิน ผู้รับจำนองอาจมีสิทธิตามกฎหมายที่กระทบต่อสิทธิเก็บกินภายหลัง
  • ในบางกรณี ผู้รับจำนองอาจขอให้ศาลเพิกถอนสิทธิเก็บกินได้ หากการจดทะเบียนสิทธินั้นทำให้สิทธิของผู้รับจำนองเสียหายในการบังคับจำนอง
  • ดังนั้น ก่อนโอนบ้านให้ลูกและจดสิทธิเก็บกิน ควรตรวจสอบภาระผูกพันในโฉนดให้ครบถ้วน

5. คู่รักที่มีฝ่ายหนึ่งเป็นชาวต่างชาติ ใช้สิทธิเก็บกินได้หรือไม่?

  • ในคลิปกล่าวถึงกรณีคนไทยถือกรรมสิทธิ์ที่ดิน และต้องการให้คู่รักชาวต่างชาติมีสิทธิใช้ประโยชน์จากทรัพย์สิน
  • สิทธิเก็บกินเป็นแนวทางหนึ่งที่อาจนำมาพิจารณาได้ โดยต้องตรวจสอบคุณสมบัติและเงื่อนไขการจดทะเบียนกับสำนักงานที่ดิน
  • การมีสิทธิเก็บกินไม่ได้ทำให้ชาวต่างชาติกลายเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดิน
  • และไม่ได้เป็นการอนุญาตให้อาศัยอยู่ในประเทศไทยตลอดชีวิตโดยไม่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายคนเข้าเมือง

ก่อนดำเนินการควรตรวจสอบรายละเอียดของเจ้าของกรรมสิทธิ์ ผู้รับสิทธิ และทรัพย์สินที่ต้องการจดทะเบียนให้ชัดเจน

6. ผู้ทรงสิทธิเก็บกินปล่อยบ้านเช่าและรับค่าเช่าได้หรือไม่?

  • ตามหลักสิทธิเก็บกิน ผู้ทรงสิทธิมีสิทธิครอบครอง ใช้ และรับผลประโยชน์จากอสังหาริมทรัพย์
  • จึงอาจนำบ้านหรือที่ดินออกให้เช่าและรับผลประโยชน์ตามขอบเขตสิทธิที่มีอยู่ได้
  • อย่างไรก็ตาม ต้องปฏิบัติตามกฎหมายและเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในการก่อตั้งสิทธิ

ใช้สิทธิเก็บกินเพื่อกระจายรายได้และลดภาษีได้หรือไม่?

  • การจดทะเบียนสิทธิเก็บกินอาจทำให้บุคคลที่ได้รับสิทธิมีสิทธิรับรายได้ค่าเช่าตามกฎหมาย
  • แต่ไม่ควรสรุปว่าจะสามารถโอนรายได้ให้สมาชิกในครอบครัวที่มีฐานภาษีต่ำกว่าแล้วประหยัดภาษีได้เสมอไป
  • การเสียภาษีขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงว่าใครเป็นผู้มีเงินได้ ช่วงเวลาที่ได้รับสิทธิ และลักษณะสัญญาเช่าที่เกี่ยวข้อง
  • หากมีรายได้ค่าเช่าจริง ควรตรวจสอบวิธีเสียภาษีให้ถูกต้องกับกรมสรรพากร

7. สิทธิเก็บกินโอนให้คนอื่นได้หรือไม่?

ต้องแยกระหว่างตัวสิทธิเก็บกินกับการให้บุคคลอื่นใช้สิทธิ

  • สิทธิเก็บกินเป็นสิทธิที่ผูกกับตัวผู้ทรงสิทธิ และย่อมสิ้นสุดเมื่อผู้ทรงสิทธิเสียชีวิต
  • สิทธิเก็บกินจึงไม่ตกทอดเป็นมรดก
  • แต่ตามมาตรา 1422 หากไม่ได้กำหนดห้ามไว้ในนิติกรรม ผู้ทรงสิทธิเก็บกินอาจโอนการใช้สิทธิของตนให้บุคคลภายนอกได้
  • การโอนการใช้สิทธิดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าโอนกรรมสิทธิ์ในที่ดิน หรือทำให้บุคคลอื่นได้รับสิทธิเก็บกินตลอดชีวิตแทนผู้ทรงสิทธิเดิม

8. ต้องจดทะเบียนสิทธิเก็บกินที่ไหน?

  • การก่อตั้งสิทธิเก็บกินในอสังหาริมทรัพย์โดยนิติกรรมต้องดำเนินการจดทะเบียนกับสำนักงานที่ดินที่เกี่ยวข้อง
  • ควรตรวจสอบเอกสารสิทธิ์และภาระผูกพันในโฉนดก่อนดำเนินการ
  • หากต้องการโอนบ้านให้ลูกพร้อมสงวนสิทธิเก็บกิน ควรแจ้งเจ้าหน้าที่ถึงวัตถุประสงค์และระยะเวลาที่ต้องการจดทะเบียน
  • ตรวจสอบให้ชัดเจนว่าสิทธิครอบคลุมที่ดินและสิ่งปลูกสร้างตามความต้องการ
  • เมื่อดำเนินการแล้ว ควรตรวจสอบรายการจดทะเบียนในโฉนดให้ถูกต้อง

สรุป โอนบ้านให้ลูกอย่างไรให้ยังมีสิทธิอยู่ต่อ?

  • การโอนกรรมสิทธิ์บ้านให้ลูกไม่ได้หมายความว่าพ่อแม่จำเป็นต้องสละสิทธิในการอยู่อาศัยทั้งหมด
  • การจดทะเบียนสิทธิเก็บกินเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยให้พ่อแม่ยังสามารถครอบครอง ใช้ประโยชน์ หรือรับผลประโยชน์จากบ้านได้
  • สามารถกำหนดสิทธิเก็บกินตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิได้ตามกฎหมาย
  • หากลูกขายบ้านให้บุคคลอื่น สิทธิเก็บกินที่จดทะเบียนถูกต้องไม่ได้สิ้นสุดลงเพียงเพราะมีการเปลี่ยนเจ้าของ
  • แต่สิทธิเก็บกินไม่ได้ป้องกันการบังคับคดีหรือการกระทบสิทธิจากภาระจำนองเดิมได้ทุกกรณี
  • ก่อนโอนบ้านและจดสิทธิเก็บกิน ควรตรวจสอบโฉนด ภาระผูกพัน และรายละเอียดสิทธิให้ชัดเจน

หากต้องการโอนบ้านให้ลูก แต่ยังต้องการความมั่นคงในการอยู่อาศัยตอนสูงอายุ ควรทำความเข้าใจสิทธิเก็บกินและจดทะเบียนให้เหมาะสมกับสภาพทรัพย์สิน ไม่ควรอาศัยเพียงคำสัญญาระหว่างคนในครอบครัว

VIDEO VERSION

ดูคลิปวิดีโอ

รับชมเนื้อหาเดียวกันในรูปแบบวิดีโอ

ดูคลิปวิดีโอ →